Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Rybniku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 maja 2025 roku

Sąd Rejonowy w Rybniku, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Sonia Lasota-Zawisza

Protokolant: Elżbieta Radochońska

po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 roku w Rybniku

na rozprawie

sprawy z odwołania K. S. (S.)

od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we W.

z dnia 6 listopada 2023 roku, nr (...)

o ustalenie niepełnosprawności

zmienia zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zalicza odwołującego K. S. (S.) do osób niepełnosprawnych z symbolem przyczyny niepełnosprawności 12-C na okres do 20 listopada 2024r. oraz stwierdza, że niepełnosprawność datuje się od dzieciństwa, a odwołujący wymaga: konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby (pkt5), korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt 6), a także konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt8).

Sygn. akt V U 120/24

UZASADNIENIE

Orzeczeniem z 6 listopada 2023 r., znak (...), Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we W. uchylił zaskarżone orzeczenie Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z 3 lipca 2023 r., znak (...) i orzekł o niezaliczeniu małoletniego K. S. do osób niepełnosprawnych.

Odwołujący wniósł o zmianę orzeczenia poprzez zaliczenie go do osób niepełnosprawnych. W uzasadnieniu wskazał, że ok. 2 lata temu rozpoznano u niego zespół (...) i całościowe zaburzenia rozwoju. Ponadto wskazał symptomy z którymi na co dzień się zmaga. Dodał, że domaga się zmiany pkt 5 i 6 orzeczenia.

W odpowiedzi na odwołanie WZON wniósł o jego oddalenie i podtrzymał wcześniejsze twierdzenia, że brak jest podstaw do zaliczenia małoletniego K. S. do osób niepełnosprawnych.

Sąd ustalił co następuje:

Orzeczeniem z 3 lipca 2023 r., znak (...), Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. zaliczył małoletniego K. S. ur. (...) do osób niepełnosprawnych wskazując, że uzasadnia to jego stan zdrowia.

Orzeczeniem z 6 listopada 2023 r., znak (...), Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we W. uchylił zaskarżone orzeczenie Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z 3 lipca 2023 r., znak (...) i orzekł o niezaliczeniu małoletniego K. S. do osób niepełnosprawnych. W uzasadnieniu wskazał, że uznanie odwołującego za osobę niepełnosprawną rażąco narusza przepisy prawa, jak również interes społeczny i wobec tego zaistniały przesłanki do zmiany decyzji na niekorzyść odwołującego i niezaliczenie małoletniego do osób niepełnosprawnych.

Dowód: akta organu - orzeczenie z 3 lipca 2023 r. i 6 listopada 2023 r.

U K. S. zdiagnozowano spektrum autyzmu ( zespół (...)), który jest jednym ze stanów chorobowych wymienionych w § 2 rozporządzenia w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności. Zaburzenia cechują jakościowe nieprawidłowości w interakcjach społecznych i wzorcach komunikowania się oraz ograniczone, stereotypowe zainteresowania i aktywności. U K. S. stwierdzono deficyty komunikacyjne, ograniczone wzorce zachowań, zaburzenia w zakresie afektu społecznego.

K. S. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W badaniu nie potwierdzono znacznych odchyleń rozwojowych w sferze komunikacji, funkcji behawioralnych i w obszarze emocjonalno – społecznym. Obserwowane deficyty nie są głębokie i aktualnie nie skutkują koniecznością zapewnienia mu stałej opieki lub pomocy w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w tym samym wieku. Komunikacja społeczna K. S. nie jest głęboko zakłócona. Wyrażanie własnych potrzeb jest zachowane. Podstawowa samoobsługa rozwinięta jest w stopniu zadawalającym.

Obserwowane objawy lękowe i psychosomatyczne mają w znacznym stopniu podłoże w zakłóceniach systemu rodzinnego. Poprawa funkcjonowania odwołującego jest możliwa po włączeniu psychoterapii indywidualnej i rodzinnej. Konieczność terapii rodzinnej z tego powodu zgłaszał także psycholog konsultujący małoletniego podczas pobytu w okresie od 17 czerwca 2022 r. do 22 czerwca 2022 r. w szpitalu na oddziale pediatrycznym.

Charakter objawów wynikających z diagnozy zaburzeń ze spektrum autyzmu jest podstawą do stwierdzenia u K. S. zaburzeń funkcjonowania organizmu wymagającego systematycznych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem. K. S. wymaga kształcenia specjalnego i terapii indywidualnej.

Wobec powyższego, odwołujący jest osobą niepełnosprawną z symbolem przyczyny niepełnosprawności 12-C. Niepełnosprawność datuje się od dzieciństwa, a orzeczenie powinno być wydane do 20 listopada 2024 r. Odwołujący wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie. Odwołujący wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Odwołujący wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji

Dowód: opinia biegłych z zakresu psychiatrii dziecięcej M. J. i psychologii dziecięcej T. B. k. 46-49, dokumentacja medyczna k. 52, 65,82-84, orzeczenie PPP k. 66-70, opinia o uczniu k. 71.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci w/w dokumentów, które Sąd uznał za wiarygodne, wzajemnie ze sobą korelujące i rzeczowe, a także w oparciu o opinię biegłych z zakresu psychiatrii dziecięcej M. J. i psychologii dziecięcej T. B., które wraz z dowodami z dokumentów wzajemnie się uzupełniały tworząc wyrazisty obraz całości sprawy.

Uznając, że opinia wydana przez biegłych w pełni odpowiada na zakreśloną przez Sąd tezę, a nadto że jest jasna, spójna i wewnętrznie niesprzeczna Sąd na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 5 k.p.c. pominął dowód z opinii innych biegłych zawnioskowany w piśmie z 12 maja 2025r., gdyż sprawa została w całości rozpoznana, nie wymagała dodatkowych wyjaśnień, a jedynie przedłużyłaby postępowanie. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że celem postępowania sądowego nie jest poszukiwanie, a następnie powoływanie biegłych, których opinia hipotetycznie może odpowiadać stanowisku jednej ze stron, zwłaszcza gdy w sprawie był już powołany biegły, który posiada wiadomości specjalne odnośnie konkretnych schorzeń odwołującego. Zauważyć również należy, że odwołujący nie wniósł żadnych zastrzeżeń do opinii w zakreślonym (a nawet przedłużonym przez Sąd na wniosek strony) terminie. Pismo odnoszące się do opinii wniesiono dopiero miesiąc po doręczeniu zawiadomienia o terminie rozprawy, na dzień przed wyznaczonym terminem rozprawy (na którym strona nie stawiła się będąc o nim prawidłowo zawiadomiona), przy czym nie zawiera ono żadnych zarzutów do opinii, a jedynie ogólnikowe stwierdzenie, że strona nie zgadza się z opinią i wnosi o opinię bliżej nieokreślonego biegłego z T. – nie podając danych biegłego ani specjalizacji. Co więcej dołączone do pisma dokumenty, które zgodnie z twierdzeniem strony miałyby potwierdzać pogorszenie stanu zdrowia dotyczą marca 2025r., a więc już okresu po ukończeniu przez odwołującego 16 roku życia. Tym samym nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż wobec takich osób orzeka się o ustaleniu stopnia niepełnosprawności, nie mogą zatem uzasadniać oceny funkcjonowania odwołującego do listopada 2024r. Przeprowadzanie kolejnego dowodu z opinii biegłego w powyższych okolicznościach niewątpliwie prowadziłoby do przewlekłości postępowania.

Sąd zważył co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.

Z kolei art. 6b ust. 3 pkt 7 ww. ustawy stanowi, iż w orzeczeniu powiatowego zespołu ustala się niepełnosprawność albo stopień niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole przyczyn niepełnosprawności oraz wskazania dotyczące w szczególności konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Na podstawie § 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia zwanej dalej "dzieckiem", dokonuje się na podstawie następujących kryteriów: przewidywanego okresu trwania upośledzenia stanu zdrowia z powodu stanów chorobowych, o których mowa w § 2, przekraczającego 12 miesięcy (pkt 1), niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku (pkt 2), albo znacznego zaburzenia funkcjonowania organizmu, wymagającego systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem (pkt 3).

Z kolei § 2 ust. 1 pkt 1 ww. Rozporządzenia wskazuje, iż do stanów chorobowych, które uzasadniają konieczność stałej opieki lub pomocy dziecku, należą wady wrodzone i schorzenia o różnej etiologii prowadzące do niedowładów, porażenia kończyn lub zmian w narządzie ruchu, upośledzające w znacznym stopniu zdolność chwytną rąk lub utrudniające samodzielne poruszanie się. W myśl § 2 ust. 2 przy ocenie niepełnosprawności dziecka bierze się pod uwagę: rodzaj i przebieg procesu chorobowego oraz jego wpływ na stan czynnościowy organizmu ( pkt 1 ), sprawność fizyczną i psychiczną dziecka oraz stopień jego przystosowania do skutków choroby lub naruszenia sprawności organizmu (pkt 2), możliwość poprawy stanu funkcjonalnego pod wpływem leczenia i rehabilitacji (pkt 3).

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że odwołujący powinien być zaliczony do osób niepełnosprawnych. Rozpoznano u niego autyzm ( zespół (...)), a charakter objawów wynikających z diagnozy zaburzeń ze spektrum autyzmu jest podstawą do stwierdzenia u K. S. zaburzeń funkcjonowania organizmu wymagającego systematycznych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem. K. S. wymaga kształcenia specjalnego i terapii indywidualnej. Wobec powyższego odwołujący wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie (pkt 5). Odwołujący wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt 6). Odwołujący wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8).

Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z obowiązującymi przepisami małoletnich do 16 roku życia zalicza się do osób niepełnosprawnych, natomiast po ukończenia 16 roku do poszczególnych grup niepełnosprawności. W świetle powyższego zasadne jest ustalenie, że niepełnosprawność odwołującego datuje się od urodzenia, a orzeczenie wydaje się do 20 listopada 2024 r. tj. do czasu osiągnięcia 16 roku życia przez odwołującego. Po ukończeniu 16 roku życia odwołującego niezbędne jest ponowne orzekanie przez PZON celem ewentualnego zaliczenia do odpowiedniej grupy niepełnosprawności.

Dokonując powyższych ustaleń Sąd podzielił opinię biegłych z zakresu psychiatrii dziecięcej M. J. i psychologii dziecięcej T. B. będących specjalistami w zakresie schorzeń występujących u odwołującego. Jednocześnie Sąd wskazuje, że informacja o pogorszeniu się stanu zdrowia odwołującego powołana w piśmie z 12 maja 2025 r. dotyczyła już okoliczności mających miejsce po 20.11.2024 r. tj. po okresie na jaki może być wydane orzeczenie o niepełnosprawności małoletniego. Wobec powyższego powołane okoliczności nie miały znaczenia dla niniejszej sprawy, natomiast mogą być powoływane w przypadku wystąpienia z wnioskiem do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności.

Jednocześnie Sąd nie orzekał w zakresie wskazania co do pkt 7 orzeczenia tj. ustalenia czy odwołujący wymagał konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, gdyż odwołujący nie sprecyzował, że domaga się zmiany orzeczenia w tym zakresie, a Sąd związany jest zakresem żądania i nie może zgodnie z art. 321 kpc wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem. W odwołaniu wyraźnie wskazano, że odwołujący domaga się zmiany pkt 5 i 6 orzeczenia (k. 4v). Natomiast w związku z niewniesieniem zarzutów do opinii biegłych Sąd przyjął ostatecznie, że odwołujący domaga się zmiany orzeczenia zgodnie ze wskazaniami biegłych. W przeciwnym razie np. bez wskazania symbolu niepełnosprawności czy daty orzeczenia – o co strona wyraźnie nie wnosiła – w przypadku odwołującego wobec którego ostatecznie uchylono orzeczenie o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych, orzeczenie po wyroku Sądu byłoby niepełne, niejasne i de facto iluzoryczne.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴§ 2 k.p.c. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zaliczył odwołującego K. S. do osób niepełnosprawnych z symbolem przyczyny niepełnosprawności 12-C na okres do 20 listopada 2024r. oraz stwierdził, że niepełnosprawność datuje się od dzieciństwa, a odwołujący wymaga: konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby (pkt5), korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt 6), a także konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8).