Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Rybniku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 lutego 2021r.

Sąd Rejonowy w Rybniku Wydział IV Rodzinny i Nieletnich

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia SR Katarzyna Rybczyńska

Protokolant: Dorota Krupińska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2021r. w R.

sprawy z powództwa E. C.

przeciwko E. Z.

o alimenty

1)  zasądza od pozwanej E. Z. na rzecz powódki E. C. alimenty w kwocie po 100 zł miesięcznie (sto złotych) płatne z góry, począwszy od 20 listopada 2019 roku do dnia 5-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, do rąk opiekuna prawnego D. P.;

2)  w pozostałej części powództwo oddala;

3)  odstępuje od obciążania pozwanej kosztami procesu;

4)  wyrokowi w punkcie pierwszym nadaje rygor natychmiastowej wykonalności.

Sygn. akt: IV RC 649/10

UZASADNIENIE

Powódka E. C., reprezentowana przez opiekuna prawnego D. P., wniosła o zasądzenie na jej rzecz od E. Z. 1.000,00 złotych miesięcznie tytułem alimentów, poczynając od 1 listopada 2019 roku, płatnych do 5-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki oraz zasądzenie na rzecz powódki od pozwanej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazała, iż powódka otrzymuje miesięcznie świadczenie w wysokości 1.157,01 złotych, a od listopada 2019 roku dodatkowo także 500,00 złotych z tytułu świadczenia uzupełniającego, a która to kwota nie jest wystarczająca do pokrycia jej wydatków, gdyż choruje na schizofrenię, cukrzycę i nadciśnienie, przez co wymaga stałej opieki osoby trzeciej. Podniosła, iż po wypisaniu ze Szpitala pozwana nie przyjęła jej do domu, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia powódki w P. Pielęgnacyjno-Opiekuńczej w K., której koszt za dobę wynosi 110,00 złotych, a nadto trzeba wykupić niezbędne lekarstwa w kwocie około 300,00 złotych. Poza tymi wydatkami powódka ponosi szereg innych kosztów utrzymania, a otrzymywane miesięcznie świadczenie nie wystarcza na ich pokrycie.

Pozwana E. Z. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa
i obciążenie powódki kosztami postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew podniosła, iż powódka z uwagi na chorobę psychiczną nie sprawowała opieki nad pozwaną i nie uczestniczyła w jej życiu wychowawczym, a jej opiekunem prawnym byli dziadkowie, najpierw S. C., a po jego śmierci A. C., którzy to też wyłącznie ponosili koszty utrzymania i wykształcenia pozwanej. Podkreśliła, iż posiada negatywne wspomnienia z dzieciństwa z uwagi na zachowanie matki spowodowane chorobą, a także iż obawia się wspólnego zamieszkania z powódką, gdzie nie jest gotowa na objęcie opieki nad powódką, czego oczekiwała opiekun prawny. Pozwana wskazała, także iż powódka posiada na lokatach bankowych środki pozwalające na jej utrzymanie, a obecnie została przeniesiona z ww. Placówki do Domu Pomocy Społecznej (...) w R. przez co nie znajduje się ona w niedostatku. Poza tym pozwana wskazała na fakt, iż nie jest wstanie ponosić alimentów na rzecz powódki bowiem jest bezrobotna, zarejestrowana w PUP, bez prawa do zasiłku, a także z uwagi na brak możliwości samodzielnego utrzymania się mieszka razem z byłym mężem.

Na rozprawie 21 lipca 2020 roku powódka zmodyfikowała żądanie pozwu, domagając się kwoty 300,00 złotych miesięcznie od dnia wniesienia pozwu, zamiast kwoty 1.000,00 złotych miesięcznie.

Pozwana ostatecznie wniosła o oddalenie powództwa w całości podnosząc, iż powódka nie posiada niezaspokojonych potrzeb oraz że nigdy nie wychowywała pozwanej.

Sąd ustalił:

Powódka E. C. jest matką pozwanej E. Z..

(okoliczność bezsporna)

Postanowieniem z 25 października 1989 roku (sygn. akt: I Ns 205/88) Sąd Wojewódzki w Katowicach ubezwłasnowolnił całkowicie powódkę E. C. z powodu choroby psychicznej pod postacią schizofrenii.

Postanowieniem z 5 lipca 2016 roku (sygn. akt: IV RNs 555/16) Sąd Rejonowy w Rybniku funkcję opiekuna prawnego dla całkowicie ubezwłasnowolnionej E. C. powierzył D. P..

(dowód: okoliczności bezsporne, postanowienie o ubezwłasnowolnieniu k. 3 akt Sądu Rejonowego
w R. IV Op 5/90, postanowienie o powierzeniu funkcji opiekuna prawnego k. 116 akt Sądu Rejonowego w Rybniku IV Op 5/90)

Opiekunem prawnym dla małoletniej córki powódki został ustanowiony dziadek macierzysty
– S. C., a po jego śmierci babcia macierzysta A. C.. Powódka wraz z pozwaną oraz A. C. tworzyły wspólne gospodarstwo domowe. W zakresie swoich możliwości powódka opiekowała się pozwaną i wychowywała ją. Powódka pomagała w sporządzaniu posiłków, czy organizowaniu świąt, w których pozwana corocznie uczestniczyła. Po śmierci A. C. pozwana pobrała nienależne pieniądze przyznane od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które następnie zobowiązana była do zwrotu.

Po śmierci A. C. stan psychiczny powódki uległ pogorszeniu w związku z czym została przewieziona do Państwowego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie (...) w R..
Po zakończonej diagnostyce lekarskiej powódka została wypisana do domu, gdyż nie wymagała hospitalizacji, jednakże pozwana nie wyraziła zgody na przyjęcie matki do mieszkania argumentując to obawą wspólnego zamieszkania oraz brakiem możliwości sprawowania nad nią opieki z uwagi na charakter i godziny podjętej pracy w rzeźni, gdzie zmiana zaczynała się o godzinie 3 rano. W konsekwencji opiekun prawny najpierw objął osobistą opiekę nad powódką, a następnie umieścił ją w P. Pielęgnacyjno-Opiekuńczej w K., w której przebywała około 2 miesiące. Opłata za pobyt w ww. placówce za dobę wynosi 110,00 złotych. Pobyt w niej został opłacony ze środków pieniężnych powódki otrzymanych w wyniku sprzedaży nieruchomości gruntowej (około 6.000,00 złotych). Następnie staraniem opiekuna prawnego 30 grudnia 2019 roku została przeniesiona do Domu Pomocy Społecznej w R..

(dowód: umowa o świadczenie odpłatnych usług medycznych k. 6-9, karta informacyjna leczenia szpitalnego k. 10-11, zeznania D. P. k. 50-51, 74 verte, zeznania E. Z.
k. 74verte-75)

Powódka leczy się i przyjmuje leki z uwagi na schizofrenię paranoidalną, nadciśnienie tętnicze oraz cukrzycę leczoną insuliną. Powódka została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innych osób w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Stan zdrowia E. C. nadal uzasadnia jej pobyt w domu pomocy społecznej.

(dowód: karta informacyjna leczenia szpitalnego k. 10-11, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności
k. 17, zaświadczenie lekarskie k. 41-42, zaświadczenie k. 73)

Powódka utrzymuje się ze świadczenia, którego wysokość od 1 marca 2019 roku wynosi miesięcznie 1.025,00 złotych oraz dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 229,91 złotych, a także od 1 października 2019 roku otrzymuje dodatkowo świadczenie uzupełniające w wysokości 500,00 złotych. Powódce decyzją z 1 kwietnia 2020 roku, znak sprawy: (...) przyznano dodatkowe roczne świadczenie pieniężne w kwocie 1.200,00 złotych. Powódka posiada oszczędności zgromadzone na lokatach bankowych w łącznej wysokości 11.000,00 złotych z tytułu sprzedaży nieruchomości gruntowej.

Średnie miesięczne koszty utrzymania powódki obejmują wydatki związane z zakupem lekarstw i wizytami lekarskimi około 400,00-500,00 złotych, opłatą za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w R. 1.228,44 złotych (pozostałe należności związane z pobytem w (...) ponosi gmina G., gdzie łączny koszt pobytu wynosi 3.318,00 złotych), wizytą u fryzjera 35,00 złotych, składką na ubezpieczenie na życie około 9,00 złotych, odzieżą i obuwiem 100,00-150,00 złotych, dodatkowe koszty związane z rozrywką/przyjemnościami około 100,00-200,00 złotych. Łącznie około 1.872,44 złotych. Pozwana jedynie sporadycznie przywozi jej drobne rzeczy, czy artykuły spożywcze typu krakersy. Nie przekazała nigdy pieniędzy na zakup leków, odzieży, czy środków higienicznych od kiedy powódka znajduje się w Domu Pomocy Społecznej w R..

(dowód: decyzja o waloryzacji renty k. 12, 45-46, 4-487, decyzja k. 13-16, decyzja nr
(...).5120.3.7. (...).Z. k. 43-44, decyzja k. 49, zeznania D. P. k. 50-51,74 verte, Faktury VAT k. 61-72, zeznania E. Z. k. 74verte-75))

Pozwana ma 33 lata, jest osobą zdrową. E. Z. nie ma dzieci oraz nie posiada nikogo na utrzymaniu. Ma wykształcenie wyższe magisterskie o kierunku logistyk, zarządzanie managerskie. Obecnie pozwana od dłuższego czasu pozostaje bez zatrudnienia i od 6 marca 2020 roku zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Ostatnim miejscem zatrudnienia pozwanej była firma (...) sp. z o.o., gdzie zatrudniona była przez 2 tygodnie, na umowę zlecenia, otrzymując dochód w wysokości 645,95 złotych. Pozwana mieszka wspólnie z byłym mężem, od którego nie zasądzono alimentów na jej rzecz. Obecnie utrzymuje się z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mieszkania należącego do A. C. – z otrzymanej kwoty 95.000,00 złotych.

Średnie miesięczne koszty utrzymania pozwanej obejmują wydatki związane z zakupem żywności około 400,00 złotych, środkami higieny i czystości 50,00 złotych, czynszem 200,00 złotych, opłatą za gaz 25,00 złotych, prąd około 43,00 złote, odzieży i obuwia około 25,00 złotych. Łącznie około 743,00 złotych miesięcznie.

Pozwana posiada duże możliwości podjęcia pracy zarobkowej, m.in. jako logistyk z wynagrodzeniem brutto od 3.400,00 złotych do 5.000,00 złotych, pracownik biurowy z wynagrodzeniem od 2.800,00 złotych brutto, czy stażysta, docelowo pracownik biurowy – protokolant z wynagrodzeniem do 3.300,00 złotych brutto

(dowód: zaświadczenie k. 27, 54, 78, potwierdzenie przelewu k. 55, zeznania E. Z. k. 74verte-75, oferty pracy z PUP w R., Ż., G., W. k. 79-92)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wyżej wymienione dowody, które Sąd uznał za spójne, logiczne i nie budzące wątpliwości. Zeznania opiekuna prawnego powódki i pozwanej zasadniczo w szerokim zakresie korespondowały z pozostałymi zgromadzonymi w sprawie dowodami. Jednakże Sąd nie uznał jako wiarygodne zeznania pozwanej w zakresie w jakim całkowicie kwestionuje ona przyczynianie się powódki do jej utrzymania i wychowania w granicach posiadanych możliwości z uwagi na stwierdzoną ciężką chorobę. W toku postępowania ustalono bowiem, iż w dzieciństwie pozwana mieszkała z powódką oraz z babcią i wspólnie prowadziły gospodarstwo domowe, w tym utrzymywały się razem ze świadczeń przysługujących powódce. Pozwana w późniejszym okresie życia także odwiedzała matkę oraz babcię i spożywała z nimi przez nie przygotowane posiłki oraz spędzała zorganizowane święta. Sam fakt choroby powódki i powierzenie opieki prawnej nad małoletnią pozwaną dziadkom macierzystym nie oznacza jednoznacznie, iż powódka nie miała żadnego wkładu w utrzymanie i wychowanie pozwanej. Sąd uznał także za nieprawdziwe twierdzenia pozwanej, iż aktywnie poszukuje zatrudnienia, a obecna sytuacja pandemii znacząca utrudnia jej podjęcie pracy zarobkowej. Z ww. ofert pracy uzyskanych z pobliskich Powiatowych Urzędów Pracy wynika jednoznacznie, iż pozwana jest wstanie podjąć zatrudnienie nawet w zawodzie – logistyka, czy pracownika biurowego, nie wspominając już o innych ofertach pracy. Pozwana w istocie poza wskazaniem, że powódka nie posiada niezaspokojonych potrzeb nie zakwestionowała w żaden sposób wysokości i zasadności ponoszonych wydatków wskazanych przez uprawnioną.

Sąd zważył:

Powództwo w części zasługiwało na uwzględnienie.

Powódka nie jest bowiem w stanie pokryć kosztów swojego utrzymania samodzielnie w całości z własnych świadczeń, a możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanej pozwalają na pokrycie niezaspokojonych potrzeb powódki w ograniczonym zakresie.

Z treści art. 128 i 129 k.r.o. wynika, że obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo; zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Powyższe wskazuje, że zobowiązanymi do alimentacji są krewni w linii prostej, czyli osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, np. rodzice - dzieci, dziadkowie - wnuki, natomiast stopień pokrewieństwa pomiędzy nimi wyznacza liczba urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo.

Zgodnie z art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Powódka jest matką pozwanej, zatem to ją w pierwszej kolejności obciąża obowiązek alimentacyjny.

Przesłanką do ustalenia obowiązku alimentacyjnego uregulowana jest w art. 133 § 2 k.r.o., zgodnie z którą poza alimentami od rodziców na rzecz dzieci, uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku. Z kolei zakres świadczeń alimentacyjnych zależny jest od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

Za znajdujące się w niedostatku należy uważać osoby, które nie mogą własnymi siłami zaspokoić usprawiedliwionych potrzeb, nie posiadają władnych środków w postaci wynagrodzenia za pracę, emerytury, renty, ani dochodów z majątku (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16.12.1987 r., sygn. akt: III CZP 91/86). Za pozostające w niedostatku uznaje się nie tylko osoby, które nie mają żadnych środków utrzymania, lecz także wówczas, gdy osoba uprawniona nie może w pełni zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.01.2000 r., sygn. akt: I CKN 1187/99). Obowiązek alimentacyjny może powstać tylko wtedy gdy niedostatek powstał w związku z czynnikiem obiektywnym, niezależnym od woli osoby, która w niego popadła, co niewątpliwie ma miejsce w niniejszej sprawie.

Powódka z uwagi na chorobę psychiczną w postaci schizofrenii paranoidalnej, a zatem czynnika niezależnego od niej, nie jest wstanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia, które poprawiłoby jej sytuację materialno-bytową. Jak wskazano powyżej powódka jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymaga osoby trzeciej w zwykłych czynnościach, bowiem nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji.

Bez wątpienia powódka znajduje się w niedostatku. Posiada ona trudności z utrzymaniem się na minimalnym poziomie. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego miesięczne koszty utrzymania powódki, biorąc pod uwagę najniższe ponoszone przez nią koszty wynosi około 1.872,44,00 złote. Gdyby nie pomoc socjalna powódka nie miałaby nawet wystarczających środków na opłacenie DPSu, w którym przebywa. Porównując zatem jej dochody z ww., zaniżonymi już wydatkami, bezsprzecznie wynika z nich, że powódka nie posiada wystarczających środków zapewniających jej godziwe utrzymanie. Liczne schorzenia, na które cierpi powódka powodują znaczący wzrost miesięcznych kosztów utrzymania, a pozwana nie zakwestionowała owych wydatków. Sąd ustalił, że koszty utrzymania i opieki nad powódką przekraczają wysokość świadczeń jakie otrzymuje, a pozwana w żaden sposób nie partycypuje w tych kosztach, ani nie opiekuje się osobiście powódką. Sąd ma na uwadze to, że powódka posiada oszczędności. Nie jest jednak uzasadnione ekonomicznie korzystanie z nich przez powódkę dla zaspokojenia bieżących potrzeb, albowiem te środki pieniężne stanowią zabezpieczenie dla powódki w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak. np. opłata za pobyt w ośrodku po śmierci matki powódki, kiedy to to pozwana nie wpuściła powódki do mieszkania i nie wykazała się żadną troską o zapewnienie matce dachu nad głową oraz specjalistycznej opieki, której wymaga. Pozwana nie podjęła też żadnych czynności, aby w tak trudnej sytuacji w jakikolwiek sposób pomóc opiekunowi prawnemu, który, w rozumieniu przepisów prawa rodzinnego, jest dla powódki osobą obcą.

Ustalając zakres obowiązku alimentacyjnego Sąd wziął pod uwagę trudną sytuację finansową pozwanej, jednakże co istotne w niniejszej sprawie możliwości zarobkowe osoby zobowiązanej nie wynikają z faktyczne osiąganych zarobków i dochodów ale stanowią środki pieniężne, które osoba zobowiązana może i powinna uzyskiwać przy dołożeniu należytej staranności, stosownie do swych sił umysłowych i fizycznych. Pozwana jest osobą młodą, zdrową, pozostającą w pełni sił, posiadającą wykształcenie wyższe, a mimo to od niemalże roku nie podejmuje zatrudnia, gdzie bez przeszkód można znaleźć oferty pracy w jej zawodzie tj. logistyk, czy pracownik biurowy. Uchylanie się od podjęcia pracy zarobkowej w niniejszej sytuacji jest nieusprawiedliwione, a powódka posiada znaczne możliwości zarobkowania, a tym samym przyczyniania się do utrzymania pozostającej w niedostatku matki.

Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, iż pozwana w istocie nie interesuje się matką pod kątem jej sytuacji materialnej i bytowej. Nie interesuje się rzeczywistymi kosztami utrzymania powódki w domu pomocy społecznej, jej potrzebami, czy faktycznymi brakami w zaopatrzeniu i nie partycypuje w nich w żaden sposób. Wszelkie sprawy związane w wydatkami na utrzymanie powódki pozostawiła w gestii opiekuna prawnego.

W toku postępowania pozwana podniosła, że żądnie alimentów sprzeczne jest z zasadami współżycia społecznego. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Pomimo choroby powódki ustalono w toku postępowania, iż w granicach swoich możliwości sprawowała opiekę nad pozwaną, gdy ta była małoletnia, dokładała się do ich wspólnego utrzymania i dbała o nią. Sam fakt choroby oraz przyznanie opieki dziadkom właśnie przez wzgląd na chorobę, a nie umyślne naganne zachowanie względem małoletniej nie powoduje automatycznie, że powódka nie przyczyniła się do wychowania pozwanej. Pozwana jak sama deklarowała w niniejszym postępowaniu odwiedza matkę, a zatem istnieją między nimi więzi emocjonalne, typowe dla rodziców i ich dzieci.

Mając powyższe na uwadze Sąd zasądził od pozwanej alimenty w kwocie 100,00 złotych miesięcznie, płatne z góry, począwszy od 20 listopada 2019 roku (daty wniesienia pozwu) do dnia 5-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat,
do rąk opiekuna prawnego D. P.. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo mając na uwadze wysokość niezaspokojonych potrzeb powódki, a także sytuację materialną pozwanej.

O odsetkach na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat alimentacyjnych orzeczono w myśl przepisu art. 481 § 1 i 2 k.c.

Mając na względzie wynik postępowania w niniejszej sprawie, treść art. 98 k.p.c.
w zw. z art. 102 k.p.c., jak również sytuację majątkową, rodzinną i brak dochodów pozwanej, Sąd odstąpił od obciążania jej kosztami procesu.

W punkcie 4 Sąd orzekł o natychmiastowej wykonalności punktu 2. wyroku na mocy art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c.