Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Rybniku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 maja 2025r.

Sąd Rejonowy w Rybniku Wydział IV Rodzinny i Nieletnich

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Grażyna Grzybczyk

Protokolant: Zuzanna Lipińska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2025r. w R.

sprawy z powództwa całkowicie ubezwłasnowolnionego M. H. działającego przez opiekuna prawnego I. H.

przeciwko T. H.

o alimenty

1)  zasądza od pozwanego T. H. na rzecz powoda M. H. alimenty w kwocie po 500 zł (pięćset złotych) miesięcznie, płatne do rąk opiekuna prawnego I. H. do dnia 10-tego każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w terminie płatności którejkolwiek z rat począwszy od dnia 1 czerwca 2025 roku;

2)  w pozostałym zakresie powództwo oddala;

3)  odstępuje od obciążania stron kosztami postępowania za postępowanie przed sądem
I instancji;

4)  nadaje wyrokowi w punkcie 1 rygor natychmiastowej wykonalności.

Sygn. akt: IV RC 10/25

UZASADNIENIE

wyroku z 26 maja 2025 roku

Powód M. H. reprezentowany przez opiekuna prawnego I. H. domagał się zasądzenia od pozwanego T. H. alimentów w wysokości po 800 złotych miesięcznie, płatnych z góry do dnia 10. każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w terminie płatności.

W uzasadnieniu wskazano, że powód jest synem pozwanego. Od urodzenia jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, leżącą i wymagającą stałej opieki i rehabilitacji. Powód cierpi głównie na mózgowe porażenie dziecięce, a także choruje na spastyczność czterokończynową, padaczkę lekooporną oraz astmę oskrzelową. Usprawiedliwione potrzeby powoda obejmują koszty zakupu m.in. leków, pieluchomajtek, środków medycznych i kosmetyków, a także koszty rehabilitacji. Stan zdrowia powoda wymaga również zakupu i korzystania ze sprzętów medycznych takich jak inhalator, ssak, wózek, pionizator, podnośnik, czy łóżko rehabilitacyjne, które nie zawsze są refundowane przez NFZ. Aktualnie powód utrzymuje się z renty socjalnej oraz świadczenia uzupełniającego dla osób niepełnosprawnych. Matka powoda pobiera świadczenie pielęgnacyjne oraz zasiłek pielęgnacyjny na syna. Jednocześnie z uwagi na własny stan zdrowia oraz konieczność całodobowej opieki nad synem nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia (k. 3-5)

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że już w toku sprawy rozwodowej powód występował z roszczeniem alimentacyjnym, wówczas Sąd stwierdził brak podstaw do alimentacji ze strony pozwanego.
Zdaniem pozwanego strona powodowa pomija w pozwie istotne okoliczności jak uzyskiwanie dodatkowych świadczeń z uwagi na niepełnosprawność powoda. Powód może uzyskiwać świadczenie wspierające, które wynosi od 40% do 220% świadczenia socjalnego. Dodatkowo przysługuje mu świadczenie uzupełniające. Może również korzystać z dofinansowań (...). W ocenie pozwanego dochód jaki może uzyskiwać powód, o ile jego matka dopełni wszelkich formalności jest niemniejszy niż 9.000 zł miesięcznie, a przy uwzględnieniu również jej dochodów z tytułu alimentów oraz świadczenia pielęgnacyjnego, łączna kwota dochodów w gospodarstwie domowym powoda wynosi nie mniej niż 12.600 zł miesięcznie. Pozwany jest emerytem górniczym i z tego tytułu otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości ok. 7.200 zł miesięcznie. Cierpi na przewlekłą chorobę w postaci wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, co w znaczny sposób utrudnia jego egzystencję. Ponadto zamieszkuje w starym domu, który wymaga ciągłych napraw i remontów. Zatem dochody powoda są znacznie wyższe niż dochody pozwanego (k. 37-39).

Na rozprawach w dniu 7 kwietnia 2025 roku i 26 maja 2025 roku strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe (k. 102, 126)

S ąd ustalił, co następuje:

M. H., ur. (...) jest synem I. H. oraz pozwanego T. H.. Posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, wymaga całodobowej opieki
i rehabilitacji. Powód ma stwierdzone mózgowe porażenie dziecięce oraz skoliozę, a także choruje na spastyczność czterokończynową, padaczkę lekooporną oraz astmę oskrzelową. Jest on osobą leżącą i niedowidzącą. Nie potrafi mówić. Jest karmiony dojelitowo za pomoc urządzenia P.. Ze względu na stan zdrowia został ubezwłasnowolniony całkowicie. Opiekunem prawnym powoda jest jego matka.

D. ód : akta IV Op 62/19, akta IV RNs 40/25, a tak że odpis aktu urodzenia k. 6, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności k. 9-10, zaświadczenie o ustanowieniu opiekuna prawnego k. 17, zeznania matki powoda k. 102-103v, 126v

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z 2 marca 2020 roku, sygn. II RC 402/19, zmienionym na skutek apelacji orzeczeniem Sądu Apelacyjnego z 21 czerwca 2022 roku, sygn. II ACa 241/20 pomiędzy rodzicami powoda został orzeczony rozwód. W wyroku rozwodowym na rzecz matki powoda zostały orzeczone alimenty w kwocie po 600 zł miesięcznie. Roszczenie alimentacyjne na rzecz powoda nie zostało uwzględnione w wyroku rozwodowym z uwagi na jego upełnoletnienie się w toku postępowania. Nie mniej jednak w trybie zabezpieczenia, na czas trwania postępowania miał zasądzone alimenty w kwocie po 1250 zł miesięcznie. Aktualnie pomiędzy rodzicami powoda w toku pozostaje sprawa o podział majątku wspólnego.

D. ód : akta II RC 402/19 – w szczególności: postanowienia o zabezpieczeniu k.147, wyrok k. 242 wraz z uzasadnieniem k. 244-248 oraz wyrok k. 287

Powód mieszka wraz z matką I. H. w domu, wchodzącym w skład wspólności majątkowej małżeńskiej matki powoda oraz pozwanego. Dom został wyceniony na 440.000 zł. Sąd
I instancji z tytułu spłaty przyznał pozwanemu około 140.000 zł. Aktualnie pozwany odwołuje od tego orzeczenia.

Koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego strony powodowej kształtują się następująco:

- prąd 200 zł

- woda 150 zł

- gaz 500 zł (6000 zł rocznie);

- śmieci 54 zł (162 zł raz na kwartał);

- środki czystości 400 zł

- Internet 65 zł

- telefon 30 zł

- podatek od nieruchomości 34 zł (102 zł raz na kwartał);

- ubezpieczenie domu 33 zł (400 zł rocznie)

- utrzymanie samochodu wraz z ubezpieczeniem 208 zł (2500 zł rocznie)

Łącznie: 1674 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę stanowi 837 zł miesięcznie.

Średniomiesięczne koszty utrzymania powoda kształtują się następująco:

- wyżywienie 1500 zł

- leki 500-700 zł

- pieluchomajtki 300 zł

- koszty rehabilitacji 1600 zł

- środki medyczne (podkłady, rękawiczki jednorazowe, chusteczki nawilżające) 200 zł

- odzież 100 zł

- kosmetyki 150 zł

Łącznie: 4350-4550 zł

Powód korzysta z dofinansowań NFZ oraz (...), jednakże nie obejmują wszystkich jego usprawiedliwionych potrzeb, zwłaszcza związanych z zakupem niezbędnych sprzętów tj. inhalator, łóżko z podnośnikiem, wózek inwalidzki, podnośnik, materac przeciwodleżynowy.

Powód pobiera rentę socjalną z ZUS w wysokości 2210 zł miesięcznie oraz świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w wysokości 500 zł miesięcznie. Świadczenia powoda nie wystarczają na pokrycie jego wszystkich usprawiedliwionych potrzeb.

Matka powoda jest jednocześnie jego opiekunem prawnym. Na co dzień opiekuje się niepełnosprawnym synem i w związku z tym nie może podjąć pracy zarobkowej. Otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w kwocie ok. 3200 zł miesięcznie oraz pobiera zasiłek pielęgnacyjny na rzecz syna w kwocie 215,84 zł. Pokrywa część wydatków syna ze swoich środków, jednakże zmaga się z własnymi schorzeniami. Aktualnie leczy się na niedoczynność tarczycy, a od zeszłego roku również na zwyrodnienie stawu biodrowego. Przyjmuję lekarstwa przeciwbólowe, których koszt to ok. 200 zł miesięcznie. Posiada również skierowanie do szpitala na zabieg endoprotezy. Wówczas będzie zmuszona zatrudnić opiekunkę dla syna na czas leczenia szpitalnego i późniejszej rehabilitacji, która może trwać nawet pół roku. Koszt wynagrodzenia wynosi od 35 zł wzwyż za jedną godzinę opieki. Aktualnie matka powoda, gdy musi iść do lekarza korzysta z przyznanej jej opieki wytchnieniowej
w wymiarze 105 godzin albo z pomocy pań z Ośrodka, które przychodzą do miejsca zamieszkania powoda w ramach jego zajęć. Powód bierze udział w zajęciach 5 razy w tygodniu po 2 godziny.

D. ód : informacja (...) w Ś. k. 7, k. 75, zaświadczenie ZUS k. 8, pismo Urzędu Gminy w Ś. odnośnie opieki wytchnienieniowej k. 78, wykaz dochodów k. 79, zaświadczenie o fizjoterapii powoda k. 80, umowa na dofinansowanie łózka pielęgnacyjnego wraz z informacją (...) k. 81-84, rachunki i faktury za wykup lekarstw k. 85-96, informacja ZUS k. 97-98, opinia psychologiczna k. 99, PIT-40A, informacja NFZ i PFRON k. 120, informacja ZUS k. 123-124,

Pozwany ma 53 lata, jest emerytem górniczym. Otrzymuje świadczenie emerytalne
w wysokości 7200 miesięcznie. Nie posiada innych źródeł dochodu. Nie zawarł ponownie związku małżeńskiego, jak również nie posiada innych dzieci na swoim utrzymaniu. Aktualnie oprócz domu wchodzącego w skład wspólności majątkowej małżeńskiej, jest również właścicielem domu, który otrzymał po rodzicach. Dom w który mieszka jest domem starym z 1978 roku, wymagającym nakładów. Na remonty rocznie pozwany wydaje ok. 5000 zł. Mieszka w nim sam, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Koszty utrzymania pozwanego przedstawiają się następująco:

- żywność 1500 zł

- odzież 300 zł

- środki czystości 150 zł

- leki 200 zł

- ubezpieczenie 113 zł

- podatek od nieruchomości 66 zł (200 zł na kwartał)

- opał 750 zł (9000 zł na sezon grzewczy)

- prąd 200 zł

- woda 200 zł

- wywóz śmieci 29 zł (87 zł na kwartał)

- paliwo 400 zł

- naprawy samochodu 166 zł (2000 zł na rok)

Łącznie: 4074 zł

Pozwany jest właścicielem samochodu marki O. (...), rok 2009. Nie posiada innego majątku. Nigdzie nie wyjeżdża. Nie korzysta z Internetu, ani z telewizji.

Choruje przewlekle na wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Przyjmuje tabletki i suplementy diety. Raz w roku ma wizyty kontrolne u okulisty, której koszt wynosi 300 zł, a okulary wymienia średnio raz na 3 lata, co stanowi koszt 2000 zł.

Pozwany ostatnio odwiedził syna w grudniu 2023 roku. Matka powoda nie zwraca się do pozwanego o pomoc. Pozwany dobrowolnie przekazuje powodowi środki finansowe w ramach prezentów okolicznościowych na urodziny, święta Bożego Narodzenia, Wielkanoc czy Dzień Dziecka. Są to sumy po ok. 300 zł. Rocznie przekazuje synowi od 1200-1500 zł. Ponadto łoży alimenty na byłą żonę w kwocie po 600 zł miesięcznie oraz spłaca ratę kredytu na dom w którym mieszka powód z matką w kwocie po ok. 1300 zł miesięcznie.

D. ód : informacja ZUS k. 41, potwierdzenia sp łaty kredytu hipotecznego k. 43-44, k. 112-115dokumentacja medyczna k. 45-48, paragony i faktury pozwanego, k. 49-67, wydruki informacji z Internetu o świadczeniach na rzecz osób niepełnosprawnych k. 68-72v, zeznania pozwanego k. 103v-104, 126v

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody przeprowadzone w sprawie, powyżej opisane. Zgromadzony materiał dowodowy oceniono jako spójny, logiczny i wzajemnie się uzupełniający. Większość twierdzeń stron zasadniczo odnajdowała swoje potwierdzenie w dokumentach przedłożonych do akt sprawy, których autentyczności nie kwestionowano.

S ąd zważył, co następuje:

Zgodnie z regulacją art. 133 § 1 k.r.o. każdy z rodziców obowiązany jest do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Ponadto w myśl § 3 wyżej przytoczonego przepisu prawnego, rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się. Zatem nie tyle wiek dziecka przesądza o istnieniu bądź nieistnieniu obowiązku alimentacyjnego, lecz możliwości dziecka do samodzielnego utrzymania się.

Nierzadkim, aczkolwiek szczególnym przypadkiem obowiązku alimentacyjnego względem dziecka (również pełnoletniego) jest sytuacja gdy dotknięte jest ono wrodzoną lub nabytą niepełnosprawnością, upośledzeniem bądź chorobą. Dziecko takie przez dłuższy czas, a bywa że bezterminowo, a nawet dożywotnio, nie będzie w stanie utrzymać się i funkcjonować samodzielnie w szerokim tego słowa znaczeniu.

Zasadniczo zakresu obowiązku alimentacyjnego uzależniony jest z jednej strony od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, z drugiej zaś od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego (art. 135 § 1 k.r.o.). Jednakże w treści art. 135 § 2 k.r.o. ustawodawca wskazał, że wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.

Zakres obowiązku alimentacyjnego rodzica, który nie sprawuje bezpośredniej pieczy nad dzieckiem, powinien być zwiększony w stosunku do obowiązku rodzica, który na co dzień zajmuje się dzieckiem. Nie można wykluczyć sytuacji, w której rodzic (lub osoba zajmująca się osobą niepełnosprawną) swój obowiązek alimentacyjny będzie w całości wykonywał poprzez osobiste starania. Na przykład uprawniony do alimentacji ze względu na swój stan zdrowia wymaga całodobowej opieki jednego z rodziców, który tym samym nie jest w stanie podjąć żadnej pracy zarobkowej, aby choć w części uczynić zadość swojemu obowiązkowi alimentacyjnemu w formie pieniężnej. W takim wypadku można przyjąć, że osoba taka wypełnia swój obowiązek alimentacyjny w całości poprzez osobiste starania. (A. Kawałko, H. Witczak [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, red. M. Fras, M. Habdas, LEX/el. 2023, art. 135.)

Ponadto na zakres świadczeń alimentacyjnych nie wpływają, np. świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia rodzinne, czy rodzicielskie świadczenie uzupełniające (tak art. 135 § 3 k.r.o.). Zatem niepełnosprawne dziecko mimo pobieranych przez nie świadczeń, nawet gdy zupełnie wystarczają na zaspokojenie materialnych potrzeb dziecka, również ma prawo do uzyskiwania alimentów od swoich rodziców.

Na gruncie niniejszej sprawy powód M. H., choć jest osobą pełnoletnią z uwagi na stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności ma ograniczone możliwości dochodowe. Aktualnie utrzymuje się z przysługujących mu zasiłków, które jednak nie wystarczają na pokrycie wszystkich jego usprawiedliwionych potrzeb. Usprawiedliwione koszty utrzymania powoda znacznie przewyższają standardowe wydatki osób w wieku powoda, ponieważ obejmują one koszty leków, materiałów medycznych, rehabilitacji czy zakupu specjalistycznego sprzętu, które nie zawsze są refundowane. Aktualnie ciężar utrzymania powoda spoczywa wyłącznie na matce. Pozwany nie uczestniczy w życiu powoda. Poza dobrowolnym łożeniem środków finansowych w formie prezentów okolicznościowych, nie przejawia zaangażowania w potrzeby syna, czy opiekę nad nim. Nie zwalnia go to jednak z obowiązku alimentacyjnego względem powoda. Pozwany powinien choć
w niewielkim stopniu przyczyniać się do pokrycia potrzeb powoda.

Sąd uznał wydatki powoda, podawane w toku postępowania zasadniczo za usprawiedliwione, przy czym świadczenia przysługujące powodowi oraz jego matce pozwalają im na zabezpieczenie podstawowych potrzeb powoda, o ile opiekę nad nim na co dzień sprawuje matka powoda. Z uwagi na wiek i pogarszający się stan zdrowia sama wymaga podjęcia leczenia i późniejszej rehabilitacji, Wówczas musiałaby korzystać z pomocy w opiece nad synem, której aktualnie nie jest w stanie samodzielnie pokryć.

Jednocześnie możliwości majątkowe pozwanego, które wynoszą ok. 7500 zł miesięcznie po waloryzacji w 2025r. pozwalają mu pokryć własne wydatki w tym zobowiązania z tytułu spłaty kredytu, jak również partycypować w stosunkowo symbolicznym stopniu w kosztach utrzymania syna. Fakt, iż jego dochody zasadniczo są niższe niż strony powodowej nie może to mieć też bezpośredniego przełożenia na zasadność obowiązku alimentacyjnego pozwanego jako ojca. W ten sposób przerzuca ciężar obowiązku utrzymania syna na drugiego rodzica, samemu w żaden sposób nie partycypując w życiu syna.

Od obowiązku alimentacyjnego pozwanego nie zwalnia również okoliczność zaspokajania potrzeb powoda przez instytucje publiczne, np. w postaci otrzymywanych zasiłków i świadczeń, które nie mają wpływu na zakres obowiązku alimentacyjnego. Mimo to pozwany podnosił, że strona powodowa otrzymuje liczne świadczenia, a także może starać się o kolejne, np. świadczenie wspierające .
Aktualnie śwaidczenie to nie jest jednak jeszcze powodowi przyznane i ubieganie się o nie wymaga dopiero dalszego procedowania w trybie Ustawy o świadczeniu wspierającym z 27.07.2023r. Zdaniem sądu opiekun prawny dopełnia wszelkich formalności, by pozyskać dla powoda należne mu od państwa wsparcie finansowe i wobec powyższego sąd oddalił wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z informacji ZUS na okoliczność czy ewentualnie śwaidczenie wspierające należałoby się powodowi.W sytuacji gdyby w przyszłości udało sie dla powoda takie świadczenie pozyskać - pozwany może wystąpić o obniżenie bądź uchylenie alimentów.

Na gruncie powyższych rozważań oraz całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności Sąd przyjął, iż kwota alimentów po 500 zł miesięcznie ma służyć zaspokojeniu potrzeb powoda związanych z zapewnieniem mu niezbędnej opieki w sytuacji w której matka wymagałaby hospitalizacji i późniejszej rehabilitacji, począwszy od kolejnego miesiąca tj. 1 czerwca 2025 roku, o czym orzeczono jak w sentencji. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo.

O odsetkach na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat alimentacyjnych orzeczono w myśl przepisu art. 481 § 1 i 2 k.c., natomiast o natychmiastowej wykonalności pkt 1 wyroku Sąd orzekł na mocy art. 333 § 1 pkt. 1 k.p.c.

W zakresie kosztów postępowania, Sąd orzekł w oparciu o art. 102 k.p.c. i postanowił nie obciążać nimi stron postępowania. W ocenie Sądu powinny one skupić się w pierwszej kolejności na realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec niepełnosprawnego syna, który ma charakter priorytetowy i obciążanie ich kosztami w realiach sprawy stan zdrowia każdej z nich jest nieuzasadnione, o czym orzeczono jak w punkcie 3 wyroku.

R., 18 czerwca 2025 roku sędzia Grażyna Grzybczyk