Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Rybniku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 czerwca 2024 r.

Sąd Rejonowy w Rybniku I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Ewa Buczek - Fidyka

Protokolant: starszy protokolant Antonina Hendzel

po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. w Rybniku

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.

przeciwko M. B.

o zapłatę

1.  oddala powództwo,

2.  przyznaje adwokatowi K. H. od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Rybniku kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote 80/100) tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla pozwanego nieznanego z miejsca pobytu.

Sygn. akt I C 968/23

UZASADNIENIE

Powód (...) Sp. z o.o. w W. wniósł w pozwie z dnia 6 lipca 2023 r., pierwotnie złożonym w elektronicznym postępowaniu upominawczym w dniu 21 kwietnia 2023 r., pozew przeciwko pozwanemu M. B. o zapłatę kwoty 3044,64 zł z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 21 kwietnia 2023 r., a także o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że jako cesjonariusz dochodzi roszczeń z zawartej z pozwanym w dniu 25 kwietnia 2022 r. przez E. (...) w S. ((...) umowy nr (...) o wydanie międzynarodowej karty kredytowej A. C. z kredytem odnawialnym i udzielenie limitu kredytowego w wysokości 2000 zł. Pozwany nie wywiązał się ze swojego zobowiązania. Na dochodzoną pozwem kwotę składa się pozostała do zapłaty kwota kapitału pożyczki oraz prowizja w sumie 2707,08 zł, odsetki kapitałowe – 33,39 zł, skapitalizowane odsetki za opóźnienie – 304,17 zł (k. 3-7).

Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy w Rybniku ustanowił kuratora dla pozwanego nieznanego z miejsca pobytu pozwanego w osobie adwokat K. H. (k. 67).

W odpowiedzi na pozew kurator pozwanego wniosła o oddalenie powództwa
w całości i zasądzenie zwrotu ewentualnych kosztów procesu, nieobciążanie pozwanego kosztami postępowania oraz o przyznanie kuratorowi wynagrodzenia za pełnioną funkcję. Zarzuciła niewykazanie wypowiedzenia umowy, co w konsekwencji nie pozwala na weryfikację czy i kiedy roszczenie stało się wymagalne, a także czy strony nadal nie są związane umową zawartą na czas nieokreślony. Ponadto strona pozwana zakwestionowała wykonanie przez wierzyciela pierwotnego umowy, podnosząc niewykazanie udostępnienia karty pozwanemu i wykorzystania znajdujących się na niej środków. Nadto podważyła zasadność obciążenia pozwanego prowizją za administrowanie kartą, skoro nie została ona mu doręczona. Kurator zakwestionowała także roszczenie odsetkowe (k. 73-74).

W replice powód wskazał, że wypowiedzenie nastąpiło na podstawie art. 22 (1) pkt 5 umowy z uwagi na oczywiste naruszenie obowiązków przez kredytobiorcę (w piśmie powód popełnił oczywistą omyłkę pisarską wskazując naruszenie obowiązków przez kredytodawcę). Wbrew deklaracji powoda, nie dołączył on do pisma oświadczenia o wypowiedzeniu umowy przez kredytodawcę.

Sąd ustalił, co następuje.

W dniu 20 kwietnia 2022 r. pozwany M. B. zawarł z E. (...) w S. (Bułgaria) Umowę nr (...), na mocy której spółka zobowiązała się wydać pozwanemu kartę płatniczą z wytłoczonym numerem umowy w ciągu 2 dni roboczych na adres wskazany przez pozwanego oraz udzieliła limitu kredytowego w rachunku karty na kwotę 2000 zł . Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Okres spłaty wykorzystanego limitu kredytowego stanowiącego pojedynczą transakcję płatniczą nie mógł być dłuższy niż 12 miesięcy od daty transakcji, do dokonania której skorzystano z limitu kredytowego. Pozwany zobowiązany był do spłaty co najmniej 15% limitu kredytowego, lecz nie więcej niż kwoty całkowitego zobowiązania, każdego miesiąca następującego po miesiącu, w którym po raz pierwszy skorzystał z limitu kredytowego. Zgodnie z art. 4 (2) umowy umowa weszła w życie z dniem jej zawarcia przez strony. Wskazano, że udostępnienie limitu kredytowego do dyspozycji kredytobiorcy nie jest równoznaczne z przekazaniem karty kredytobiorcy, która jest przez niego aktywowana zgodnie z postanowieniami umowy. Kredytobiorca może w pełni wykorzystać maksymalną kwotę limitu kredytowego niezwłocznie po aktywacji karty i wejściu w życie umowy (art. 5 (1) umowy). Zgodnie z art. 22 (1) 5 umowy, ulega ona rozwiązaniu bez wypowiedzenia przez kredytodawcę, w przypadku gdy kredytobiorca nie wykonuje wymagalnych zobowiązań lub naruszył istotne zobowiązania wynikające z umowy. Natomiast art. 22 (1) 7 umowy przewidywał rozwiązanie umowy za dwumiesięcznym pisemnym wypowiedzeniem kredytodawcy wysłanym na adres kredytobiorcy podany w umowie lub wysłanym za pomocą wiadomości e-mail na adres e-mail kredytobiorcy podany we wniosku o zawarcie umowy.

W tym samym dniu strony zawarły następujące aneksy do umowy:

- Aneks nr (...) - zgodnie z którym w 30-dniowym okresie promocyjnym, liczonym od daty pierwszego użycia limitu kredytowego przez pożyczkobiorcę stała roczna stopa oprocentowania kredytu mająca zastosowanie do wykorzystanej kwoty limitu kredytowego wynosiła 0%, całkowita kwota do zapłaty przez kredytobiorcę wynosi 2000 zł, obliczona przy założeniu, że kredytobiorca wykorzystał w całości limit kredytowy w dniu aktywacji karty oraz została spłacona w całości wykorzystana kwota limitu kredytowego do 5 dnia miesiąca następującego po dniu jego wykorzystania, (...) wynosi 0%,

- Aneks nr (...) – zgodnie z którym kredytobiorca wnioskując o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty mógł wybrać możliwość otrzymania 80% wysokości przyznanego limitu kredytowego w formie przelewu bankowego w ramach usługi (...) z Rachunku Karty” polegającej na przelaniu na numer rachunku bankowego kredytobiorcy za pośrednictwem usługi (...), żądanie można było złożyć w trakcie składania wniosku o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty. Kredytodawca dokonywał przelewu bankowego na rachunek bankowy kredytobiorcy po zawarciu umowy i otrzymaniu potwierdzenia rachunku bankowego z serwisu (...). Transakcja ta była traktowana jako wykorzystanie limitu kredytowego. Umowa weszła wtedy w życie z dniem, w którym kredytodawca dokonał przelewu 80% limitu kredytowego na rachunek bankowy kredytobiorcy uzyskany od niego w procesie składania wniosku o przyznanie limitu kredytowego i wydanie karty. Maksymalną wysokość limitu kredytowego kredytobiorca mógł wykorzystać po otrzymaniu karty i jej aktywacji.

Umowę oraz aneksy pozwany otrzymał w formie elektronicznej poprzez udostępnienie mu linku pozwalającego na pobranie ww. dokumentów w formacie pdf. Następnie pozwany potwierdził ich przyjęcie i zawarcie umowy poprzez wysłanie kredytodawcy zdjęcia swojego dowodu osobistego, wpisanie w odpowiednim miejscu witryny jednorazowego hasła, wysłanego na nr telefonu pozwanego, a następnie kliknięcie w pole „podpis”.

dowód: umowa nr (...) k. 26-29, załącznik nr 1 do umowy k. 29v-33, aneks nr (...) k. 22-23, aneks nr (...) k. 23-23v, formularz dot. kredytu konsumenckiego k. 24-25v, certyfikat komunikacji elektronicznej k. 22, k. 33v.

W dniu 25 kwietnia 2022 r. kredytodawca przelał kwotę 1600 zł na rachunek bankowy pozwanego. Operację zatytułowano „Umowa nr (...)”.

dowód: potwierdzenie realizacji przelewu k. 34.

W dniu 8 grudnia 2022 r. wierzyciel pierwotny E. (...) w S. (Bułgaria) zawarł z powodem (...) Sp. z o.o. w W. umowę cesji wierzytelności, na mocy której powód nabył wierzytelność z tytułu umowy o wydanie międzynarodowej karty kredytowej z kredytem odnawialnym i udzielenie limitu kredytowego nr (...) przysługującą względem pozwanego.

W dniu 16 grudnia 2022 r. wygenerowano zawiadomienie o przelewie wierzytelności.

dowód: umowa cesji wierzytelności wraz z załącznikami k. 17-21, zawiadomienie o przelewie wierzytelności k. 35.

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie, powód dochodził od pozwanego należności związanych
z umową pożyczki odnawialnej, na mocy której pożyczkodawca udostępnił pozwanemu limit kredytowy w wysokości 2000 zł.

Karta kredytowa umożliwiała dokonywanie zakupu towarów czy wypłatę pieniędzy. Korzystanie z niej wiązało się z zaciąganiem zobowiązania w granicach udzielonego limitu, które powinno zostać spłacone. W judykaturze ugruntowanym stanowiskiem jest rozumienie pojęcia karty kredytowej jako karty płatniczej z ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, a tym samym stosowanie przywołanego aktu normatywnego. Pogląd ma swoje źródło ma w art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Uzyskanie i korzystanie z karty obliguje do posiadania rachunku kredytowego z funkcją płatniczą, a nie rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego. Środki, w oparciu o które funkcjonuje karta kredytowa, nie stanowią własności posiadacza karty. Stanowią one własność wydawcy udzielającego posiadaczowi kredytu (wyrok SR w (...) z 27.09.2018 r., (...)LEX nr 2607668). Należy zauważyć, iż nie nazwa podpisanej umowy, a jej treść świadczy jaki charakter ma stosunek prawny łączący strony. Sama karta kredytowa jest jedynie elektronicznym instrumentem płatniczym, który pozwalał na realizację celów konsumpcyjnych, kredytowanych przez instytucję finansową.

Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko
co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Stosownie natomiast do ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 roku (dalej: u.k.k.)– art. 3 ust. 2 pkt 1 i 5 za umowę o kredyt konsumencki uważa się w m.in. umowę pożyczki oraz umowę o kredyt odnawialny. Owa ustawa dopuszcza zawieranie umowy o kredyt konsumencki za pomocą środków porozumiewania się na odległość. Umowa o kredyt konsumencki zawierana na odległość to taka umowa, która spełnia warunki przewidziane w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. Jest to zatem umowa, którą kredytodawca zawiera z konsumentem w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie.

Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej. Zgodnie z art. 772 k.c. do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie. Biorąc pod uwagę powyższe argumenty należy uznać, że umowę o kredyt konsumencki można zawrzeć zarówno w formie pisemnej (z własnoręcznymi podpisami), jak i na innym trwałym nośniku. W myśl powyższej interpretacji - nie jest konieczne opatrzenie dokumentu umowy przez strony własnoręcznym podpisem albo podpisem elektronicznym. Forma, jakiej wymaga art. 29 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim (z uwzględnieniem wykładni prounijnej oraz celowościowej), jest zachowana również wtedy, gdy treść oświadczeń woli spisano na dokumencie papierowym, ale nie zamieszczono pod nim własnoręcznych podpisów albo umieszczono faksymile lub innego rodzaju podpis powielony mechanicznie. Dopuszczalne są różnorodne sposoby dochowania wymaganej formy przy zawieraniu umowy o kredyt konsumencki. Sposobem takim może być m.in. złożenie oświadczeń woli przez strony za pomocą środków porozumiewania się na odległość (np. telefonu, poczty elektronicznej, przelewu weryfikacyjnego), a następnie spisania postanowień umowy na papierowym dokumencie (np. w postaci wydruku) czy pliku, bez własnoręcznych podpisów. Powyższe potwierdza także przedłożone potwierdzenie wykonania transakcji, gdyby bowiem pozwany nie zawarł z pożyczkodawcą umowy, to nie mogłby dokonać transakcji wirtualną kartą kredytową.

Zgodnie z aneksem nr (...) na wniosek pozwanego w dniu 25 kwietnia 2022 r. przelano 1600 zł z rachunku kredytodawcy na rachunek bankowy pozwanego, co stanowiło wykorzystanie 80% limitu kredytowego i spowodowało wejście umowy z 20 kwietnia 2022 r. w życie.

Podniesiony przez kuratora pozwanego zarzut niewykazania doręczenia karty kredytowej wobec powyższego nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dotyczył bowiem jedynie możliwości wykorzystania 20% limitu kredytowego, ponieważ do otrzymania 80% wysokości przyznanego limitu kredytowego w formie przelewu bankowego w ramach usługi (...) z Rachunku Karty” nie było konieczne doręczenie karty i można było złożyć odpowiedni wniosek już w dniu zawarcia umowy.

Sąd za zasadny uznał zarzut niewymagalności dochodzonego pozwem roszczenia wobec niewykazania przez powoda skutecznego wypowiedzenia umowy.

W replice powód powołał art. 22 (1) pkt 5 umowy, zgodnie z którym umowa ulega rozwiązaniu bez wypowiedzenia przez kredytodawcę, w przypadku gdy kredytobiorca nie wykonuje wymagalnych zobowiązań lub naruszył istotne zobowiązania wynikające z umowy. Jednocześnie powód zadeklarował, że dołączył on do pisma procesowego oświadczenie o wypowiedzeniu umowy przez kredytodawcę, czego nie uczynił (k. 81-84v). Na marginesie, nawet gdyby powód załączył ww. oświadczenie, to wniosek dowodowy podlegałby pominięciu na podstawie art. (...) w zw. z (...) § 1 k.p.c., ponieważ niniejsza sprawa rozpoznawana jest w postępowaniu odrębnym z udziałem konsumentów – uproszczonym. W tym postępowaniu przedsiębiorca będący powodem jest obowiązany powołać wszystkie twierdzenia i dowody w pozwie, a będący pozwanym - w odpowiedzi na pozew. Skoro powód nie uprawdopodobnił, by powołanie dowodu nie było możliwe albo że potrzeba jego powołania wynikła później, to dowód – gdyby go przedłożono - podlegałby pominięciu.

Zgodnie z art. 43 u.k.k. (w brzmieniu na datę zawarcia umowy - t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 246) jeżeli umowa o kredyt tak stanowi, kredytodawca ma prawo wypowiedzieć, na trwałym nośniku, konsumentowi prawo do dokonywania wypłat na podstawie umowy o kredyt odnawialny w przypadku niedotrzymania przez niego zobowiązań dotyczących warunków udzielenia tego kredytu określonych w umowie oraz negatywnej oceny zdolności kredytowej konsumenta. Kredytodawca informuje konsumenta o wypowiedzeniu i jego przyczynach. Jeżeli istnieje taka możliwość, kredytodawca przekazuje informacje, o których mowa powyżej, przed złożeniem oświadczenia o wypowiedzeniu prawa do dokonywania wypłat na podstawie umowy o kredyt odnawialny, chyba że przekazanie tych informacji jest zabronione na podstawie przepisów szczególnych.

Pomimo zakwestionowania przez kuratora pozwanego otrzymania wypowiedzenia umowy, powód do zamknięcia rozprawy nie przedłożył potwierdzenia nadania lub doręczenia pisma z oświadczeniem wypowiedzenia ani w formie elektronicznej na adres e-mail pozwanemu, ani na piśmie za pośrednictwem tradycyjnej poczty.

Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 232 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Dobór dowodów należy do strony, to ona powinna wskazywać wyłącznie takie, które są dopuszczalne i wiarygodne. Rzeczą Sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepis prawa materialnego - art. 6 k.c. określa na czyje ryzyko idzie nieudowodnienie określonego faktu. Z kolei art. 232 k.p.c. stanowi procesowe narzędzie za pomocą, którego strony mogą osiągnąć skutek w postaci udowodnienia dla nich korzystnych faktów istotnych z punktu widzenia dochodzonego roszczenia w znaczeniu materialnoprawnym. Przepis art. 6 k.c. zawiera normę decyzyjną, pozwalającą ocenić wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego. Jego istota sprowadza się do ryzyka poniesienia przez stronę ujemnych konsekwencji braku wywiązania się z powinności przedstawienia dowodów. Skutkiem braku wykazania przez stronę prawdziwości twierdzeń o faktach istotnych dla sprawy jest tylko to, że twierdzenia takie zasadniczo nie będą mogły leżeć u podstaw sądowego rozstrzygnięcia. Strona, która nie udowodni przytoczonych twierdzeń, utraci korzyści, jakie uzyskałaby aktywnym działaniem (por. wyrok SA w (...) z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. (...)).

Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności, Sąd oddalił powództwo jako przedwczesne, dopiero bowiem skuteczne wypowiedzenie umowy pożyczki skutkowało postawieniem całości należności w stan wymagalności. Zważywszy na przyczynę oddalenia powództwa, zbędnym było dokonywanie oceny wskazywanej w pozwie umowy pod kątem zgodności jej postanowień z zasadami współżycia społecznego, abuzywności oraz badania zarzutu zasadności obciążenia pozwanego kosztami za administrowanie kartą wobec jej niewydania.

W punkcie 2 wyroku Sąd przyznał kurator dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego wynagrodzenie w kwocie 442,80 zł, zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia
i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Kwotę tę podwyższono o wartość podatku od towarów i usług w stawce 23%, gdyż kurator jest płatnikiem tego podatku.

Sąd nie uwzględnił wniosku kuratora o przyznanie wynagrodzenia w stawce maksymalnej, ponieważ wartość przedmiotu sporu nie była wysoka, poziom skomplikowania sprawy był przeciętny, a materiał dowodowy nie był obszerny - liczba kart akt nie przekroczyła 100, a kurator pozwanego nie stawił się na jedynej rozprawie. Także i czynności dotyczące ustalenia adresu pobytu pozwanego (zapytanie K. w R., przeszukanie publicznych rejestrów oraz portali społecznościowych, próba kontaktu telefonicznego i mejlowego) nie należały do czasochłonnych. Dla porządku warto wskazać, iż na niniejsze rozstrzygnięcie nie miał wpływu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. ((...)). Zdaniem Sądu orzeczenie to dotyczy wyłącznie oceny konstytucyjności różnicowania zasad wynagradzana pełnomocników z urzędu oraz pełnomocników z wyboru, tymczasem w niniejszej sprawie wprawdzie po stronie pozwanego występowała osoba wykonująca zawód adwokata, ale nie w charakterze pełnomocnika procesowego, tylko kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Rola kuratora wymaga mniejszego nakładu pracy niż pełnienie funkcji pełnomocnika z urzędu, który to dodatkowo poświęca czas na spotkania ze stroną, omawia z nim taktykę procesową i zapadłe w sprawie orzeczenia, informuje o środkach zaskarżenia.

Sygn. akt: I C 968/23

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  K.. (...)

R., 9 lipca 2024 r. Sędzia Ewa Buczek - Fidyka